Wednesday, October 26, 2011

Тэнгэрт хандав..

Хэлж байгаа чинь надад таалагдахгүй байна. Гэхдээ хэлэх эрхийн чинь төлөө би амиа өгөхөд ч бэлэн. Вольтер.
Үндсэн хуулийг өөрчилж болохгүй, өөрчлөгдөшгүй агуу нандин зүйл, зөрчиж болохгүй ертөнцийн зарчим гэх шахуу л ярьцгаагаад байдаг сан. Уг нь үнэн. Бидний арайх гэж олж авсан ардчилалын зарчимыг тунхагласан болохоор тэр. Иргэд биднийг төрөөс хамгаалж, амьд байх, амьдрах, аюулгүй байх эрхийг минь тэнд л зааж өгсөн. Уг нь ертөнцийн жамаараа араатан гөрөөс амьд байх эрхтэй боловч үндсэн хуулинд заагаагүй учраас бид алж л орхидог. Тэгэхээр яахын аргагүй амин чухал хууль болж таарч байна.
Үүгээр тогтохгүй зарим үед амь наснаас ч илүү үнэ цэнэтэй болдог үзэл бодлыг үндсэн хуулиар л зохицуулдаг. Тэр нь Ардчилсан зарчим. Гэтэл үндсэн хуулийн цэц нь өөрөө үндсэн хуулиа уландаа гишгэвэл яахав? жирийн үед хүн надаас ийм юм асуувал би хэзээ ч тийм юм болохгүй л гэж хариулна.
Гэтэл тийм юм болоод байгааг нүдээрээ хараад ёстой хэлэх ч үггүй болдын байна.
Өнөөх ардчиллалын төлөөх айхтар хүмүүс ингэхэд хаачваа? Ардчилсан ерөнхийлөгч, ардчилсан нам, ардчилсан Монгол ч гэх шиг..


Хэрэв би хэдэн баагий зааланд цуглуулж зургий нь аваад, гарын үсгийг нь хэдэн янзаар баахныг зуруулаад , өөрийгөө намын дарга болгоод баримт бүрдүүлээд өгвөл дээд шүүх зөвшөөрч л орхино. Улс төр байтугай, хэнд ч нөлөөгүй ийм нам байсан байгаагүй ялгаагүй. Иймэрхүү ардчилал Хятад байтугай Хойд солонгост -ч бий. Харин би үнэхээр хүч нөлөөтэй, маш олон дэмжигчтэй, маш олон хүмүүс нэгдэн нийлж нам байгуулаад улс төрд орох гэвэл дээд шүүхийн, манай ардчилалын үнэн царай ил гарна.


Мэдээллийн сайтуудаар энэ талаар бүр таг.. Энхбат гишүүний блогоос л энэ талаар мэдээлэл авч байна. Ганаа судлаачаас өөр дуугарсан хүн байна уу? Өнөөх айхтар нийтлэлчид, сэтгүүлчид ч ялгаагүй амандаа ус балгасан юм шиг таг. харин ч бүр ИЗ-Ногоон намыг баалах шинжтэй..
Гитлерийн тухай нэг кинонд муу хүмүүсийн үйлдлийг зүгээр хараад өнгөрүүлсэн сайн хүмүүсийг буруутгасан байдаг. Бид ийм буруу муу зүйлсийг хүлээн зөвшөөрч болохгүй. сэтгэлдээ эсэргүүцэж байгаа ч юу ч хийхгүй байгаа бол хүлээн зөвшөөрч байгаа хэрэг шүү дээ..

Хааяа УИХ -н тойм үзэж байхад одоохондоо хэрэгжүүлэх боломжгүй гэсэн шалтгаанаар маш чухал хэрэгтэй зарим хуулиуд батлагдахгүй үлддэг. зөв, хэрэгтэй хуулийг батлах л хэрэгтэй. Өөрчлөлт авчрах хүчирхэг хүмүүст тэр л хуулиуд зэвсэг нь болно.

Бэтманы тухай Dark knight гэж кино байдагдаа..
Тэнд Готтам гээд гэмт хэрэгнүүдийн үүр болсон ялзарсан хот гардаг. Тэнд ганцхан шударга, хүчтэй прокурор, ганцхан шударга цагдаагийн дарга 2 гарч ирээд гэмт хэрэгтнүүдийг барьж, хотыг цэвэрлэдэг.
Үнэндээ хэдий ялзарсан хот боловч тэнд шударга шүүх байсан учраас л гэмт хэрэг, шударга бус зүйлтэй тэмцэх боломжтой. Эцэст нь өнөөх шударга прокурор үхсэн учраас гэмт хэрэгтнүүдтэй тэмцэх хууль ёсны аргагүй болдог. Тэгээд бэтман аргагүйн эрхэнд гэмт хэрэгтнүүдтэй хууль бусаар тэмцэхээс өөр аргагүй болно.

Шүүх өөрөө хууль зөрчвөл ер нь хэнд хандах вэ? цэцэд үү? цэц нь үндсэн хуулиа зөрчвөл яах вэ? тэнгэрт хандах уу?

Tuesday, October 4, 2011

Мухар сүсэг

Миний сүсэг мухар эсэхийг би яаж мэдэх вэ? Мухар биш гэхээрээ яахыг хэлээд байна? 
Хэрэв би одоо Бурханд сунаж мөргөвөл миний энэ сүсэг мухар уу?
Би үнэнхүү сүсэглэж мөргөвөл мухар болох уу? эсвэл бага зэрэг эргэлзэнгүй мөргөвөл мухар болох уу?

твиттер, зарим нэг блогуудаар мухар сүсэг гэсэн шүүмжлэл нилээн сонсож байлаа. Тэгж шүүмжлэгсэд үнэндээ өөрсдөө сүсэггүй хүмүүс байдаг мэт. Ямар ч байсан лам нараас тийм шүүмжлэл сонсож байсангүй. Христ ч тэр, лал ч тэр.. Шашин болоод шүтлэг, сүсгийн талаар ямар ч туршлагагүй, өөрөө үзээгүй байж сүсэгтэн олны итгэл бишрэлийг яаж хэмжээд байна? 

Итгэл гэдэг гойд сонин зүйл. Энэ бол хүч чадал, эрхэм чанар, эхнэрийн маань хэлдэгчлэн хүний дотоод хөгжлийн хэмжүүр болдог аугаа зүйл. Ерөнхийдөө мэдлэгээр дамжин хүнд итгэл бүрэлддэг болхоор ихэнхи хүмүүс итгэл мэдлэг хоёрыг нэг зүйл мэтээр хүлээн авдаг. Итгэдэг зүйлээ мэддэг зүйл шигээ ярьдаг шүү дээ.. 
Бодитоор таньж мэдэх боломжгүй зүйлсийн хувьд итгэлээс өөр сонголт байхгүй. Үнэндээ бид бодитоор юуг танин мэдсэн юм бэ? 
Нийтийн ойлгодог шинжлэх ухаанаар тайлагдаагүй ч ард түмэн бүгд туршлагаараа, ш/у - аас арай өөр арга замаар мэдсэн олон зүйл бий. Хамгийн амьдралд ойр жишээ нь нялх хүүхэд ширгэлэх байна. Ажлыхантайгаа хааяа нэг баар орчихоод гэртээ ирэхэд тэр орой хүү маань зоолттой уйлдаг. Эсвэл жоохон бүтэлгүй, буруу явж байгаа хүн гэрт ирэхэд уйлна. Яаж ч аргадаад дуугай болохгүй уйлаад байгаа хүүхдийг ширгэлэнгүүт өргөс авсан юм шиг л дуугай болоод унтаад өгдөг. Тиймээс ч аль болох баар цэнгээний газраас дөлдөг. Энэ мухар сүсэг мөн үү?
Иймэрхүү зүйлс, бөө болон шашинд Монголчууд маш прагматик ханддаг. Машин эвдэрвэл засварчинд очдог шиг л бүтэлгүй явбал лам дээр очиж засуулдаг. Энд ямар ч мухар зүйл байхгүй. Далд буюу сүнсэн ертөнц маш бодитоор оршин байдаг. Бид мэддэггүй эсвэл мэдэж чадахгүй зүйлээ үгүйсгэж чадахгүй шүү дээ.. Харин ч түүнийг учир мэдэх хүмүүсээс сурч судалж амьдралдаа ашиглаж байгаа нь ухаалаг хэрэг болохоос яавч мухар биш.
Би хувьдаа итгэсэн учраас л байдаг биш байдаг учраас л итгэдэг гэдэгт итгэдэг.

Тэдний шалгуураар бол шашны философи үзэж метафизик судлахгүйгээр, хамаг амьтны төлөө биш хар амиа бодож ном уншуулж засал хийлгэхийг л мухар сүсэг гээд байх шиг.. 
Өөрөөр хэлбэл мухар биш сүсэг нь шашны философи судалж, арга дом, ном уншлага, арц хүж, маань мэгзэм зэрэгт итгэдэггүй хүнийг хэлээд байгаа бололтой. Чухамдаа бол ийм хүмүүсийг л жинхэнэ мухар сүсэгтэн гэлтэй..

Эзэн хичээвэл заяа хичээнэ. Эзэн өөрөө хичээхгүй байж ламаар заяагаа хичээлгэх гээд байгаа нь эзний бүтээлч бус арчаагүй зангийн буруу болохоос эзний сүсэг бишрэл, ламын арга домын буруу биш.
Санаа зөв бол заяа зөв гэдэг. Манай лам нарын хувьд буруу санаатай хүний заяаг нь засахаас илүүтэй санааг нь засдаг бол зүгээрсэн. Чухам үүн дээр л арга болоод хандлага, зорилго нь мухар юм даа.. Харин сүсэг бол яавч мухар биш шүү..
Гэр бүл, улс төр, ядуурал, түгжрээ, утаа гээд пигжирсэн хар стресс дунд байгаа манай сэтгэл зүйчгүй нийгэмд нэг бол бааранд очиж архи уух, эсвэл сүм гандан орох 2 л зам бий шүү дээ.
Ухаантай хүн болж үүнийг буруутгах, бурууг шашин руу, хүмүүсийн сүсэг рүү чихэх нь л мухар юм даа..